با یک جستجوی ساده در اینترنت، مقالات فراوانی برای تشخیص عسل طبیعی و تقلبی پیدا می‌کنید که بعضا علمی و قابل اطمینان نیستند، پس بهتر است قبل از مطالعه‌ی این مقاله ذهنیت قبلی خود را کنار بگذارید تا با هم به صورت دقیق این موضوع را بررسی کنیم، سوالات زیادی در بررسی این موضوع پیش می‌آید که بهتر است ابتدا پاسخی برای آنها بیابیم.

• عسل طبیعی چیست و چگونه به دست می‌آید؟
• چه روش‌هایی برای تولید عسل وجود دارد؟
• آیا گرانی و ارزانی عسل می‌تواند نشانه‌ی کیفیت یا عدم کیفیت عسل باشد؟
• آیا عسل طبیعی شکرک می‌زند؟
• علت نامگذاری عسل‌ها چیست ؟
• آیا از روی غلظت و رطوبت عسل می‌توان به طبیعی یا تقلبی بودن آن پی برد؟
• علت تفاوت قیمت عسل‌های طبیعی در یک فروشگاه چیست؟
• چرا رنگ عسل‌ها متفاوت است؟
• آیا از طریق عطر و بو می‌توان به طبیعی بودن عسل پی برد؟
• طعم و مزه عسل طبیعی با تقلبی چه تفاوتی دارد؟
• چقدر می‌توان به برگه آزمایش برای تشخیص عسل طبیعی اطمینان کرد؟

عسل طبیعی چیست و چگونه به دست می‌آید؟

به شهد تغلیظ شده گل‌ها توسط زنبور، عسل طبیعی می‌گویند، در تهیه عسل کاملاً طبیعی زنبور صرفاً باید از شهد گل‌های گوناگون تغذیه نماید.

اما عسل طبیعی چگونه توسط زنبور عسل تولید می‌شود؟ متاسفانه تصور کاملاً غلطی در این زمینه وجود دارد که زنبور شهدی را که مکیده به صورت مدفوع دفع می‌نماید.
زنبورکارگر برای مکیدن شهد گل‌ها گاهی تا کیلومترها پرواز می‌کند و به وسیله زبانش که خرطومی شکل است آن‌قدر از شهد گل‌های مختلف می‌مکد تا اصطلاحاً چینه‌دان او پر شود، چینه‌دان زنبور بخشی متفاوت از معده‌ی اوست.

سپس به کندو بر می‌گردد و تمام شهدی را که مکیده به کمک زنبورهایی که در کندو حضور داشتند در حفره‌های مومی شکل می‌ریزد، این شهد حاوی 70 الی80 درصد آب است و چندین بار توسط زنبور عسل مکیده و دوباره به حفره‌ها برمی‌گردد تا رطوبت آن تا حد زیادی کاهش یابد، درآخر نیز زنبورها با بال زدن در بالای حفره‌ها تلاش می‌کنند که آب اضافی شهد تبخیر شود، وقتی آب شهد به حدود20درصد رسید زنبورها روی حفره‌ها را با لایه‌ای از موم می‌پوشانند و اصطلاحا آن را پولک می‌زنند.

به این مرحله که رسید زنبور‌دار مدتی روی عسل را می‌پوشاند تا عسل آماده و اصطلاحاً پخته شود، حالا می‌توان نام این محصول را عسل کاملاً طبیعی گذاشت.

چه روش‌هایی برای تولید عسل وجود دارد ؟

در بالا توضیح دادم که عسل طبیعی چیست و چگونه به دست می‌آید اما عسل به روش‌های دیگری هم تولید می‌شود که بهتر است برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی با این روش‌ها نیز آشنا شوید.

اگر با محوریت روش تولید عسل بخواهیم عسل‌ها را دسته‌بندی کنیم، به این شکل خواهد بود:

1. عسل کاملا طبیعی و بدون تغذیه
2. عسل تغذیه‌ شده
3. عسل صنعتی و تقلبی

• عسل کاملا طبیعی: عسلی که در آن زنبور عسل فقط از شهد گل‌ها تغذیه کرده باشد که در بالا توضیح مفصل را دادیم.
• عسل تغذیه شده: عسلی که زنبور در کنار تغذیه از شهد گل، مقداری هم از شیرینی‌های دیگر مانند آب شکر تغذیه کرده باشد که میزان آن هر چه کمتر باشد خواص عسل بیشتر است.
  خواص عسل نیمه طبیعی به اندازه عسل کاملا طبیعی نیست اما بخش زیادی از خواص عسل طبیعی را داراست که به نسبت تغذیه زنبور می‌تواند کمتر یا بیشتر باشد و به خاطر قیمت مقرون به صرفه آن همیشه طرفداران خود را داشته است.
• عسل صنعتی یا تقلبی: عسل صنعتی یا تقلبی ترکیبی از عسل تغذیه‌ای و شیرین‌کننده‌هایی مانند قند و شکر به اضافه اسانس است یا تماما با شیرین‌کننده‌هایی مانند قند و شکر ساخته می‌شود که تشخیص آن نیز خیلی سخت نیست زیرا هیچ‌گاه طعم و مزه آن قابل مقایسه با عسل طبیعی و نیمه طبیعی نیست.
  

آیا گرانی و ارزانی عسل می‌تواند نشانه‌ی کیفیت یا عدم کیفیت عسل باشد؟

شاید هر کدام از این نوع عسل‌ها مشتریان خاص خود را داشته باشد ولی متاسفانه سودجویان به دلیل منفعت مالی عسل‌های بی‌کیفیت را با دروغ و تقلب به عنوان عسل مرغوب و کاملاً طبیعی ارائه می‌دهند پس ملاک قیمت‌گذاری نمی‌تواند یک عامل مطمئن و تعیین‌کننده برای تشخیص عسل مرغوب باشد، نه هر عسل گرانی لزوماً عسل طبیعی و با کیفیتی است و نه هر عسلی که با قیمتی مناسب‌تر ارائه می‌گردد نشانه‌ی کیفیت پایین است، فاکتورهای زیادی از جمله حذف واسطه‌ها، صداقت و انصاف فروشنده می‌تواند در قیمت‌گذاری موثر باشد.
چه بسا که بسیاری از عسل‌های طبیعی و با کیفیت نیز با قیمت بسیار گزافی ارائه می‌شود که می‌تواند دلیل آن هزینه‌های بالای آن برند به خصوص باشد و در واقع شما فقط بهای عسل را نمی‌پردازید بلکه هزینه‌های تبلیغات و برندسازی نیز از جیب شما پرداخت می‌شود، باید دید عسلی که از زنبورداران خریداری می‌شود با چند درصد سود به شما ارائه می‌گردد.
فروشگاه عسل شفا محصولات خود را با سود ناچیز ارائه می‌کند تا هموطنان بیشتری بتوانند از این موهبت الهی بهره‌مند شوند، اعتقاد ما به سود بیشتر از طریق فروش بیشتر است که قطعا با پایین آوردن حاشیه سود و کاهش قیمت به یاری خداوند به این مهم دست می‌یابیم اما متاسفانه خیلی از برندها با زرق و برق‌های کورکننده، عسل را با درصد سود بالایی ارائه می‌دهند ولی اعتقاد ما سادگی و سلامت است و افراط در این امر را نمی‌پسندیم طوری که هزینه‌های آن از جیب مشتری پرداخت شود.

آیا عسل طبیعی شکرک می‌زند؟

شکرک‌زدن یا در واقع رس‌بستن نمی‌تواند یک عامل خوب برای تشخیص عسل طبیعی از تقلبی باشد. هنوز خیلی ها نمی‌دانند رس‌بستن عسل امری طبیعی است که به دلایل مختلف از جمله وجود دیاستاز و میزان رطوبت عسل، دمای هوا و .. اتفاق می‌افتد، این اتفاق می‌تواند برای عسل تغذیه شده نیز بیفتد پس این ملاک به تنهایی نمی‌تواند در تشخیص عسل طبیعی به ما کمک کند.
از طرفی بعضی از فروشندگان، عسل طبیعی را بالای 50 درجه حرارت می‌دهند تا از رس‌بستن عسل جلوگیری کنند و آن را مشتری پسندتر نمایند ولی مطلوب‌تر آن است که عسل خام و حرارت‌ندیده باشد یا با حرارت غیر مستقیم و با دمای پایین رس گیری شود تا به خوبی تمام خواص آن حفظ شود پس رس‌بستن با کاهش دما برای عسل امری طبیعی است اما نمی‌تواند از عوامل تعیین‌کننده باشد.
ناگفته نماند که در شکرک‌زدنِ مواد غذایی تهیه شده از شکر، رطوبت آن تبخیر شده و از بالا شروع به شکرک‌زدن می‌کند، اما عسل تقریبا به صورت یکسان در همه جای ظرف شروع به کدر‌شدن می‌کند و بعد از رس‌بستن نیز دانه‌های بلوری عسل کاملا نرم بوده و حالت شکنندگی شکر را ندارد.

علت نامگذاری عسل‌ها چیست‌؟

نام‌های مختلفی روی عسل‌ها گذاشته می‌شود مانند عسل آویشن، عسل گون، عسل کنار، عسل چند گیاه، عسل چهل گیاه و … که بعضا چندان دقیق و علمی نیست.
در واقع از این منظر می‌توان عسل‌ها را به دو نوع تک‌گیاه و چند‌گیاه تقسیم کرد.
عسل تک‌گیاه: عسلی که عمده‌ی تغذیه زنبور از یک گیاه مثلا آویشن بوده که باعث می‌شود عسل عطر و طعم و البته فواید خاص‌تری پیدا کند.

 می‌‌‌‌‌توان گفت که اکثر فروشندگان به صورت سلیقه‌ای این نامگذاری‌ها را انجام می‌دهند و تفاوت طعم و مزه عسل‌ها در این است که از مناطق مختلف عسل‌های خود را خریداری می‌کنند ولی از کار علمی و نظارت بر تغذیه زنبور خبری نیست، در واقع عمده‌ی عسلی که با عنوان‌های مختلف عرضه می‌گردد عسل‌های چند‌گیاه مناطق مختلف است که مشخص نیست چند درصد تغذیه زنبور از آن گیاهی باشد که بدان نامگذاری می‌شود.
عسل چند‌گیاه: به عسلی که زنبور از گل‌های مختلف شهد مکیده باشد عسل چند‌گیاه می‌گویند که گاه اگر تنوع گل‌هایی که زنبور از آن‌ها تغذیه کرده بیشتر باشد نام آن را چهل‌گیاه می‌گذارند که در واقع این نامگذاری نیز، خیلی دقیق نیست و مشخص نیست زنبور حدوداً از چه تعداد گل تغذیه کرده، عسل‌های مناطق آذربایجان غالبا چند‌گیاه است زیرا معمولا کندوها در دامنه کوه مستقر می‌شوند و کوه‌ها از تنوع گیاهی فراوانی برخوردارند که خود یک داروخانه کامل حساب می‌شود، ما در فروشگاه شفا از گذاشتن هر نوع نام سلیقه‌ای و غیرعلمی پرهیز کرده‌ایم و عسل‌های خود را با عنوان عسل چندگیاه کوهی معرفی می‌کنیم تا کاملاً شرط صداقت را رعایت کرده باشیم و قصد نداریم با گذاشتن نام‌های رنگارنگ، جذابیت کاذب و مصنوعی برای مشتری خود ایجاد کنیم.

آیا از روی غلظت و رطوبت عسل می‌توان به طبیعی یا تقلبی بودن آن پی برد؟

غلظت و رطوبت عسل بستگی به منطقه‌ای دارد که عسل در آن تولید می‌شود یعنی در مناطقی مانند شمال کشور که رطوبت هوا بیشتر است، رطوبت عسل نیز بیشتر است اما در مناطقی مانند آذربایجان به خاطر نوع آب و هوا، غلظت عسل بیشتر است و همین امر یکی از دلایل محبوبیت و شهرت عسل های منطقه آذربایجان می باشد. پس رطوبت و غلظت به نسبت مناطق مختلف متفاوت است و دلیلی بر طبیعی یا تقلبی بودن عسل نیست.

علت تفاوت قیمت عسل‌های طبیعی در یک فروشگاه چیست؟

این امر می تواند علت‌های مختلفی داشته باشد:
از علت‌های تفاوت قیمت عسل های طبیعی می توان به منطقه تولید عسل اشاره کرد که در بعضی مناطق عسل مرغوب‌تر و خوش‌طعم‌تری به دست می‌آید و نیز ممکن است کندوها در محل دور افتاده‌تری مستقر شده باشند در نتیجه رسیدگی به کندوها مشکل‌تر است.

یک دلیل دیگر می‌تواند مقدار عسلی باشد که فروشنده تهیه می‌کند، ممکن است عرضه‌کننده عسل یک محصول را در مقیاس عمده‌تری خریداری کرده باشد که در نتیجه قیمت تمام‌شده ی آن کمتر می‌شود اما یک محصول را در حجم کمتر و فقط برای دادن تنوع بیشتر به فروشگاه خود اضافه کرده باشد که قطعا قیمت تمام‌شده‌ی بیشتری خواهد داشت.

چرا رنگ عسل‌ها متفاوت است؟

رنگ عسل به عوامل گوناگونی بستگی دارد:

• پوشش گیاهی منطقه و اقلیمی که کندوها در آن قرار دادند
• نحوه شهد گیری زنبوردار
• نژاد زنبورها

 بسته به اقلیمی که کندوها در آن قرار دارند و شهدی که زنبور از آن تغذیه می‌کند دارد که می‌تواند در هر فصل، پوشش گیاهی منطقه متفاوت باشد و هر بار یکی از گل‌ها در آن منطقه غالب باشد در نتیجه کاملا طبیعی است که رنگ عسل حتی در یک منطقه خاص در هر برداشت کمی متفاوت باشد.

گفتنی است شهد طبقات پایین کندو معمولا تیره تر از طبقات بالاست یعنی شهدی که از طبقات پایین تر برداشت شود قطعا رنگ تیره تری خواهد داشت.

آیا از طریق عطر و بو می‌توان به طبیعی بودن عسل پی برد؟

عسل‌های طبیعی خیلی عطر و بوی غلیظی ندارند و از عطر و بوی ملایمی برخوردارند، گرچه ممکن است کمی عطر و بوی عسل تک‌گیاه نسبت به عسل چند‌گیاه بیشتر باشد اما بسیاری از عسل‌هایی که عطر و بوی غلیظی دارند در واقع تغذیه‌ای و تقلبی هستند که به آنها اسانس اضافه شده است.

طعم و مزه عسل طبیعی با تقلبی چه تفاوتی دارد؟

یکی از راه‌های مطمئن که می‌توان عسل طبیعی یا تقلبی را تشخیص داد همین طعم و مزه عسل است، طعم عسل طبیعی یک طعم خاص و منحصر به فرد است که نسبت به شهد گیاهان متفاوت است اما عسل تقلبی یا تغذیه‌ای هیچ طعم خاصی ندارند و فقط مزه شیره‌ای را می‌دهند که با آب و شکر تهیه شده باشد یا ممکن است مزه نباتی داشته باشند اما عسل طبیعی طعمی دارد که هیچ آب و شکری نمی‌تواند با هیچ اسانسی چنین طعمی را پیدا کند.

چقدر می‌توان به برگه آزمایش برای تشخیص عسل طبیعی اطمینان کرد؟

گر چه برگه آزمایش می‌تواند یک فاکتور مهم و قابل اعتنا برای تشخیص عسل طبیعی باشد اما متاسفانه گاهی در این زمینه نیز تقلب‌هایی صورت می‌گیرد که باید هوشیار بود.

برگه آزمایش باید به نام فروشنده و متعلق به چند ماه اخیر یا نهایتا یکسال اخیر باشد مگر اینکه مربوط به عسل رس‌زده باشد، همچنین باید نام آزمایشگاه و شماره تماس جهت استعلام در آن موجود باشد.

بهترین راه برای تشخیص عسل طبیعی و تقلبی چیست؟

همه‌ی این مطالب را عرض کردیم تا به اینجا برسیم که بالاخره بهترین راه برای تشخیص عسل طبیعی و تقلبی چیست؟

3 راه‌حل از همه منطقی‌تر به نظر می‌رسد:

1. به افرادی مراجعه کنید که در این کار خِبره باشند و تجربه کافی داشته باشند، کسانی که شغلشان، فروش یا تولید عسل باشد و به خاطر تست فراوان انواع عسل تا حد زیادی از روی طعم و مزه عسل بتوانند کیفیت عسل را تایید یا رد کنند، قطعا به راحتی نمی‌توان با دروغ‌های گمراه‌کننده، کسانی که تجربه کافی در کارِ عسل دارند را فریب داد، افراد با تجربه به خوبی طعم منحصر به فرد عسل طبیعی را می شناسند و قادرند عطر و بوی طبیعی عسل را از بوی اسانس تفکیک کنند اما برای طبیعی یا تغذیه ای بودن عسل نیاز به عوامل بیشتری برای تایید اصالت عسل طبیعی است.
2. از کسی عسل تهیه کنید که با شما صادق بوده و معتمد باشد، عرضه‌کننده‌ای که برای فریفتن شما دست به هر کاری می‌زند معتمد نیست، فروشنده‌ها را به چالش بکشید و ابهامات خود را مطرح کنید اگر جواب منطقی و درستی نشنیدید یا مورد بی‌اعتنایی قرار گرفتید آن فروشنده قابل‌اعتماد نیست.
3. برگه آنالیز آزمایشگاه نیز می‌تواند یک فاکتور مهم باشد اما مواظب تقلب‌های احتمالی باشید به طور مثال ممکن است برگه آزمایش یک عسل دیگر را به جای عسل مورد‌نظر یا برگه آزمایش قدیمی ارائه کنند، تاریخ برگه آزمایش باید نسبتا به‌روز بوده و قابل استعلام باشد و فروشنده تعهد کند که اگر شما عسل را برای آزمایش فرستادید و تفاوت درصدها قابل توجه بود عسل را مرجوع کرده و ضرر و زیان شما را پرداخت کند، توجه کنید که در آزمایشگاه های مختلف تفاوت درصدها در حد کم، قابل اغماض است اما اگر تفاوت درصدها قابل توجه بود پس تقلب صورت گرفته است.

فروشگاه عسل شفا

اگر شما یک مصرف‌کننده حرفه‌ای عسل باشید قطعا با یک بار خرید، مشتری دائمی ما خواهید شد چون ما با مشتریان خود صداقت داریم و عسل خود را آنگونه که هست معرفی می‌کنیم. برای خرید عسل‌های ما می توانید به فروشگاه ما مراجعه کنید.